RESFLOW Projesi, EUREKA Network Afetlerde Dirençlilik Programı Kapsamında Desteklenmeye Hak Kazandı

Enstitü müdürümüz Prof. Dr. Tolga Görüm yürütücülüğünde ve Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü’nün partneri olduğu RESFLOW: Dirençlilik İçin Yeryüzü Gözlem ve İklim Modeli Verileri ile Yapay Zeka Tabanlı Moloz Akması İzleme Sistemi projesi, 1719 – EUREKA NETWORK: AFETLERDE DİRENÇLİLİK Programı tarafından desteklenmeye hak kazandı.

RESFLOW, Yeryüzü gözlem verileri, yapay zekâ, dinamik bitki örtüsü ve iklim modellerini birleştirerek moloz akması risk yönetimine yeni, dinamik ve ölçeklenebilir bir yaklaşım getirmekte; böylece afetlere karşı daha iyi hazırlık, müdahale ve uzun vadeli esneklik sağlamaktadır.

İklim değişikliğinin etkisiyle sıklığı ve şiddeti artan moloz akışlarının izlenmesi ve tahmini konusunda yaşanan kritik ihtiyaçları ve teknolojik boşlukları ele almayı amaçlayan gelişmiş ve ölçeklenebilir bir sistem geliştirmeyi hedeflemektedir. Mevcut tahmin sistemleri genellikle güncel olmayan metodolojiler, gerçek zamanlı veri eksikliği ve Yapay Zekâ (AI) ve Uzaktan Algılama (UA) gibi ileri teknolojilerin yetersiz entegrasyonu nedeniyle sınırlı kalmaktadır. RESFLOW, afet yönetimini önemli ölçüde Nowcasting sistemleri entegrasyonu ile ilerletmek üzere tasarlanmıştır.

Projenin temel amacı, uydu tabanlı Yeryüzü Gözlem (EO) verilerini, yapay zekâ tabanlı tehlike modellemesini, Dinamik Bitki Örtüsü Modellerini (DVM) ve en son DestinE iklim modellerini neredeyse gerçek zamanlı meteorolojik verilerle destekleyerek son teknoloji bir bilgi teknolojileri çözümü geliştirmek, göstermek ve doğrulamaktır. Bu entegre yaklaşım, sadece gerçek zamanlı izleme değil, aynı zamanda yüksek çözünürlüklü hassasiyet haritaları, tahminî tehlike değerlendirmeleri ve erken uyarılar sunan birleşik ama esnek bir erişim sistemini temel yenilik olarak sunmaktadır. Sistem, Sentinel-1, Sentinel-2 ve NASA'nın IMERG gibi platformlardan alınan uydu verilerini, ayrıca ESA'nın DestinE ve Copernicus İklim Değişikliği Hizmeti'nin iklim modellerini kullanacaktır. DVM'lerin dahil edilmesi, bitki örtüsü değişikliklerinin eğim stabilitesi ve toprak erozyonu üzerindeki etkilerini analiz ederek tahmin yeteneklerini iyileştirecektir.

RESFLOW'un Anahtar Faaliyetleri
Projenin temel faaliyetleri arasında, yüksek çözünürlüklü Sayısal Yükseklik Modelleri (DEM) ile topografya, toprak, bitki örtüsü ve iklim verilerini birleştiren kapsamlı moloz akışı modellemesi; tehlike dinamiklerini neredeyse gerçek zamanlı olarak tanımlamak için EO verilerinin (Sentinel-1, Sentinel-2) entegrasyonu; iklim değişikliğinin etkilerini değerlendirmek üzere ECMWF tarafından geliştirilen DestinE İklim Dijital İkizi (Climate DT) modellerinin kullanımı; ve bitki örtüsü kaybının toprak dengesizliğini nasıl etkileyeceğini tahmin etmek için DVM simülasyonlarının yapılması yer almaktadır. Ayrıca, gerçek zamanlı meteorolojik verilerin entegrasyonu anında afet müdahalesi için dinamik tehlike değerlendirmeleri ve erken uyarı yetenekleri sağlayacaktır.

Projenin Potansiyeli ve Uygulama Alanı

RESFLOW, başlangıçta Avrupa ve Orta Doğu'daki yüksek riskli bölgeleri (Alpler ve Türkiye'nin ana sıradağları) hedeflemekte olup, küresel pazarlara genişleme potansiyeline sahiptir. Proje, Türkiye'deki ana kamu afet müdahale kurumu ve Avusturya kamu demiryolu (ÖBB) gibi kilit kurumlarla işbirliği yaparak yeni yaklaşımı gösterecek ve doğrulayacaktır. Sistem, Türkiye'deki mevcut Afet Risk Analiz Sistemi (ARAS) ile entegre edilmek üzere tasarlanmıştır.

Yıllık 200 milyon Avro olarak tahmin edilen moloz akışı izleme pazarının yaklaşık %5-10'unu güvence altına almayı hedefleyen RESFLOW, lansmandan sonraki üçüncü yıla kadar yılda 10-20 milyon Avro gelir elde etmeyi planlamaktadır. Proje, afet riskini azaltarak, sürdürülebilir arazi kullanımını destekleyerek ve kritik altyapının sürekli izlenmesini sağlayarak önemli sosyal ve ekonomik faydalar yaratmayı amaçlamaktadır. RESFLOW, özellikle SDG 13 (İklim Eylemi), SDG 15 (Karasal Yaşam) ve SDG 9 (Sanayi, Yenilikçilik ve Altyapı) gibi Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine katkıda bulunmaktadır.